Θα ήθελα να μην γίνονται εκπτώσεις στο βωμό της εμπορικότητας. Στο κάτω κάτω μπορεί να υπάρξει αισθητική και αλήθεια σε όλα τα ήδη τραγουδιού χωρίς να χάνεται η δυνατότητα ευρείας αποδοχής τους.

λέει στην Εύη Κουκά η Φρόσω Στυλιανού

"Η μουσική αποτελούσε πάντα το μεγαλύτερο κομμάτι της ζωής μου", λέει επίσης η Φρόσω Στυλιανού, μια ταλαντούχα τραγουδοποιός και ερμηνεύτρια. Με πολλές σπουδές και με πολλή αγάπη για τη μουσική θεωρεί ότι τίποτα δεν είναι δύσκολο, όταν ακολουθείς με πάθος αυτό που αγαπάς. Μας μιλάει επίσης για τις συνεργασίες της με τον Διονύση Σαββόπουλο, τον Μίλτο Πασχαλίδη και τον Βασίλη Παπακωνσταντίνου καθώς και για τις προσωπικές της παραστάσεις μαζί με το σχήμα a la cARTe, όπου παρουσιάζει και την προσωπική της δουλειά.

Τι υπάρχει πριν από την ασχολία σου σε επαγγελματικό επίπεδο με τη μουσική; Πως έγινε η αρχή για να μπεις σ’ αυτόν τον χώρο;

Φ.Σ. : Η μουσική αποτελούσε πάντα το μεγαλύτερο κομμάτι της ζωής μου, αφού από παιδί σπούδαζα πιάνο και θεωρητικά σε επίπεδο ωδείου, ενώ αργότερα συνέχισα στην Αγγλία, στο Cambridge όπου και πήρα το Bachelor στη μουσική από το Anglia Ruskin University. Ακολούθως παρακολούθησα master classes κλασσικού τραγουδιού – το οποίο υπήρξε η κύρια ενασχόληση μου σε πανεπιστημιακό επίπεδο όλα αυτά τα χρόνια μαζί με τη μελέτη και έρευνα μουσικής συνθετών του 20ού αιώνα- στο Royal Academy of Music στο Λονδίνο. Στη συνέχεια επέστρεψα στην Κύπρο απ΄ όπου και κατάγομαι. Εκεί εργάστηκα ως καθηγήτρια πιάνου,φωνητικής και θεωρητικών σε ωδείο στη Λευκωσία, ενώ παράλληλα εμφανιζόμουν ως ερμηνεύτρια σε μουσικές σκηνές και συναυλιακούς χώρους στο νησί. Εκεί είχα την ευκαιρία να γνωρίσω εξαιρετικούς Κύπριους μουσικούς και να αποκτήσω με τη βοήθειά τους ρεπερτόριο στο σύγχρονο τραγούδι. Κάποια στιγμή πέρασα από μια ακρόαση στον Σταυρό του Νότου στην Αθήνα κι έτσι έγινε η αρχή για μια τρίχρονη συνεργασία ως μέλος πια της house band του μαγαζιού. Από τότε ζω και εργάζομαι στην Αθήνα.

Έφυγες από την Κύπρο και ήρθες στην Ελλάδα, κάτι το οποίο έχουν πράξει πολλοί Κύπριοι μουσικοί; Για ποιο λόγο προβαίνετε σε αυτή τη μετακόμιση;

Φ.Σ. : Δεν είναι μόνο οι Κύπριοι μουσικοί που φεύγουν από το νησί τους για να βρουν εργασία στην Αθήνα. Αυτό είναι ένα φαινόμενο, που παρατηρείται γενικά στους νέους από την επαρχία, ανεξαρτήτως επαγγέλματος και έχει να κάνει με το γενικότερο κλίμα αστυφιλίας που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια. Ελπίζω βέβαια αυτό κάποια στιγμή να αλλάξει και ειδικά όσον αφορά στην τέχνη και τον πολιτισμό να δημιουργηθούν δυνατοί πυρήνες και σε πολλά άλλα μέρη της Ελλάδας.

Πόσο εύκολα ή δύσκολα είναι τα πρώτα βήματα ενός καλλιτέχνη;

Φ.Σ. : Τίποτα δεν είναι δύσκολο, όταν ακολουθείς με πάθος αυτό που αγαπάς. Στην τελική ο δρόμος προς την πραγμάτωση των ονείρων του καθενός είναι και ο σωστός δρόμος. Το αν είναι εύκολος ή δύσκολος είναι δευτερεύων προσδιορισμός.

Μέσα στις συνεργασίες σου συναντάμε τον Δ. Σαββόπουλο, τον Μ. Πασχαλίδη και τον    Β. Παπακωνσταντίνου. Πες μας δύο λόγια γι αυτές τις συνεργασίες και αν σε επηρέασαν τόσο μουσικά όσο και στον τρόπο που βλέπεις τα πράγματα στον χώρο της μουσικής;

Φ.Σ. : Κάθε μια από τις συνεργασίες αυτές έχει ξεχωριστή θέση στην καρδιά μου και την πορεία μου. Η συνεργασία με τον Διονύση Σαββόπουλο μου έδωσε έμπνευση και κουράγιο καθότι το έργο του και η γενικότερη αισθητική των παραστάσεων, στις οποίες συμμετείχα, με έφερε πρόσωπο με πρόσωπο με την ομορφιά και τη δύναμη της μουσικής. Σε επίπεδο προσωπικής σχέσης γνώρισα έναν άνθρωπο σοφό με δίψα για δημιουργία και ζωντάνια εφάμιλλη εικοσάρη κι αυτό για ΄μένα αποτελεί παράδειγμα. Ο Μίλτος Πασχαλίδης από την άλλη είναι για ' μένα σταθμός στην πορεία μου. Με επέλεξε σαν συνεργάτιδα του όσο ακόμα δούλευα στον Σταυρό του Νότου και πια η κοινή μας πορεία μετρά πολλά χρόνια. Υπήρξε δάσκαλός μου, μου έδωσε βήμα να ξεδιπλώσω καινούριες καλλιτεχνικές μου πλευρές, με έχει ταξιδέψει με τις μουσικές του, οι οποίες σαφώς και με επηρέασαν και ως τραγουδίστρια και ως τραγουδοποιό, αλλά πάνω απ ' όλα ήταν και είναι καλός φίλος και συνομιλητής σε στιγμές που πραγματικά το χρειάζομαι. Όσο για το Βασίλη Παπακωνσταντίνου τί να πω; Θεωρώ τον εαυτό μου πολύ τυχερό που συνυπάρχω στην σκηνή με έναν καλλιτέχνη αληθινά παθιασμένο με την τέχνη του. Η στάση του απέναντι στη μουσική και στα πράγματα γενικότερα πρέπει να αποτελεί φάρο για όλους μας. Η αγάπη του για αυτό που κάνει είναι άδολη, η σχέση του με το κοινό αφοπλιστικά ειλικρινής και η ψυχή του δεν έχει κανένα σημάδι αλλοτρίωσης στο πέρασμα των χρόνων. Τον ευχαριστώ για τη βοήθεια, που μου προσφέρει, για τον χώρο που μου δίνει να εκφράζω τις καλλιτεχνικές μου ανησυχίες και για τον σεβασμό που έχει απέναντι στις προσωπικές μου ευαισθησίες. Βέβαια σημαντικό είναι να αναφέρω πως μέσα από όλες αυτές τις συνεργασίες γνώρισα εξαιρετικούς μουσικούς, από τους οποίους έμαθα και μαθαίνω πολλά πράγματα. Θεωρώ πως το παίξιμο μαζί τους έχει βελτιώσει τις μουσικές μου γνώσεις και έχει διαμορφώσει το καλλιτεχνικό μου ήθος.

Εκτός από ερμηνεύτρια γράφεις επίσης στίχους και μουσική.  Σε τι ύφος είναι τα τραγούδια σου;

Φ.Σ. : Τα τραγούδια μου είναι καταρχάς σε ελληνικό στίχο και είναι επηρεασμένα από τα μουσικά μου ακούσματα (Κλασσική μουσική, Χατζιδάκις αλλά και οι πιο σύγχρονοι συνθέτες και τραγουδοποιοί). Τόσο οι στίχοι μου όσο και οι μελωδίες μου καθρεφτίζουν το πως μεταφράζω μέσα μου τα χρώματα και τα αρώματα της Ελλάδας περιγράφοντας παράλληλα τις προσωπικές μου αναζητήσεις και ανησυχίες. Τις περισσότερες φορές πάντως προσπαθώ μέσα από τα τραγούδια μου να βρω λύσεις, να δώσω φως έτσι όπως μας διδάσκει αιώνες τώρα ο λαός μας αντιμετωπίζοντας τα δύσκολα με αξιοπρέπεια.

Πέρα από την συμμετοχή σου στο σχήμα του Βασίλη Παπακωνσταντίνου παρουσιάζεις και την προσωπική σου δουλειά σε κάποιους χώρους. Πες μας για τους μουσικούς, με τους οποίους πραγματοποιείς αυτές τις εμφανίσεις.

Φ.Σ. : Ναι είναι αλήθεια ότι τον τελευταίο χρόνο άρχισα να παρουσιάζω τα ανέκδοτα τραγούδια μου αλλά και διασκευές αγαπημένων κομματιών σε διάφορους χώρους στην Αθήνα και την επαρχία. Οι παραστάσεις αυτές είναι φτιαγμένες για ακορντεόν, βιολί και κιθάρα, άλλοτε ακουστική και άλλοτε ηλεκτρική. Έχω τη χαρά να συνεργάζομαι με τρεις υπέροχους μουσικούς. Τον Νίκο Παπαναστασίου στο ακορντεόν, με τον οποίο είχα τη τύχη να συνυπάρχω επί σκηνής και παλιότερα στα πλαίσια των συναυλιών με τον Μίλτο Πασχαλίδη θαυμάζοντας πάντα την ευαισθησία και την λυρικότητα στο παίξιμό του,τον Βασίλη Ραψανιώτη στο βιολί, έναν εξαιρετικό μουσικό με ύφος και ορμή και τον Χρήστο Παύλη, έναν ταλαντούχο κιθαρίστα με καλλιτεχνικό ήθος και πραγματική αγάπη για τη μουσική. Οι τρεις τους συναποτελούν τους a la cARTe, ένα ακουστικό σχήμα με μεγάλο ρεπερτόριο και ποικίλες δραστηριότητες.

Η γραφή στίχων και μουσικής σε εκφράζει εξίσου με το τραγούδι ή γίνεται περισσότερο για να έχεις τη δική σου δουλειά χωρίς να περιμένεις να σου δώσει κάποιος τα τραγούδια του;

Φ.Σ. : Σαφώς και με εκφράζει εξίσου με το τραγούδι. Μάλιστα υπάρχει συχνά μέσα μου η πάλη μεταξύ των δύο. Νομίζω αυτή την περίοδο νικά η τραγουδοποιία! Το σίγουρο είναι ότι ποτέ δεν θα μπορούσα να γράψω καθαρά για πρακτικούς λόγους. Πάντα η ανάγκη μου αυτή έρχεται ορμώμενη από κάποια εμπειρία που πρέπει να αποκρυσταλλωθεί στο μυαλό μου. Είμαι βέβαια ανοιχτή ως ερμηνεύτρια σε τραγούδια που δεν είναι δικά μου,αν βρεθεί κάτι στο δρόμο μου που να μου ταιριάζει αισθητικά.

Τι άποψη έχεις για τη διακίνηση της μουσικής και την παρουσίαση των καλλιτεχνών μέσω του διαδικτύου και των social media;

Φ.Σ. : Γενικά δεν έχω καλή σχέση με την τεχνολογία και όλη αυτή η αλλαγή με βρήκε κάπως απροετοίμαστη. Παρ' όλ' αυτά θεωρώ πως όλα έχουν να κάνουν με τον τρόπο που χρησιμοποιείται κάτι και όχι με το μέσον καθεαυτό. Η αλήθεια είναι πάντως ότι το διαδίκτυο δίνει χώρο στους καλλιτέχνες να παρουσιάσουν και να διαφημίσουν την δουλειά τους. Τώρα το αν όλη αυτή η κατάσταση κάνει καλό ή κακό στη μουσική γενικότερα, δεν έχω ακόμα σαφή απάντηση.

Ποιες είναι οι μουσικές σου επιρροές;

Φ.Σ. : Η κλασσική μουσική πρώτα απ΄όλα και κατόπιν ο Χατζιδάκις, ο Σαββόπουλος αλλά και αρκετοί από τους πιο σύγχρονους τραγουδοποιούς. Βέβαια αγαπώ ιδιαίτερα την κλασική ροκ αλλά και τα αριστουργηματικά ρεμπέτικα. Από φωνές έχω ως πρότυπα τη Φλέρυ Νταντωνάκη, την Edith Piaf, τη Σωτηρία Μπέλλου, τον Μπιθικώτση και άλλους.

Θα ήθελες να έχεις υπάρξει σε μια άλλη χρονική στιγμή όσον αφορά τη μουσική;

Φ.Σ. : Ζηλεύω τις παλιότερες εποχές, όπου το τραγούδι ήταν πιο εμπρηστικό λόγω του γενικότερου κοινωνικοπολιτικού γίγνεσθαι, αλλά αυτό δεν με κάνει να θέλω να επιστρέψω στις εποχές αυτές. Σήμερα υπάρχει επιτακτική ανάγκη να γραφτούν ακόμα πιο αιχμηρά τραγούδια,με άλλο τρόπο βέβαια τώρα, απλά μας μπερδεύει η ευκολία και η ταχύτητα, στην οποία κινούνται όλα. Αυτό μας κάνει μαλθακούς και άρα λιγότερο δημιουργικούς αλλά πιστεύω πως αργά ή γρήγορα θα πάρουμε μπρος. Θα μας αναγκάσει η πραγματικότητα.

Θα ήθελες να αλλάξει κάτι στον χώρο της μουσικής;

Φ.Σ. : Θα ήθελα να μην γίνονται εκπτώσεις στο βωμό της εμπορικότητας. Στο κάτω κάτω μπορεί να υπάρξει αισθητική και αλήθεια σε όλα τα ήδη τραγουδιού χωρίς να χάνεται η δυνατότητα ευρείας αποδοχής τους.

Ποια είναι τα μελλοντικά σου σχέδια όσον αφορά τις εμφανίσεις σου και τη δισκογραφία;

Φ.Σ. : Σίγουρα σκοπεύω να συνεχίσω τις παραστάσεις μου με τους a la cARTe, και ίσως να μεγαλώσει κάπως η παρέα αφού υπάρχουν κι άλλοι μουσικοί, τους οποίους εκτιμώ ιδιαίτερα και θέλω πολύ να συνεργαστώ μαζί τους σε επίπεδο ζωντανών εμφανίσεων. Φυσικά φιλοδοξώ κάποια στιγμή να μαζέψω το υλικό μου και να το δισκογραφήσω. Ήδη είμαι στα χνάρια της διαδικασίας αυτής, κάτι για το οποίο θα προτιμούσα να μιλήσω λίγο αργότερα.

• Κώστας Μακεδόνας
• Γιώργος Κωτσίνης